سونوگرافی یکی از روش‌های رایج تصویربرداری پزشکی است که با استفاده از امواج صوتی، تصاویری از اندام‌ها و بافت‌های داخلی بدن تهیه می‌کند. از این روش برای بررسی اندام‌های شکمی، تیروئید، پستان، رحم و تخمدان، بارداری و عروق خونی استفاده می‌شود.
اما انواع سونوگرافی چه تفاوتی با یکدیگر دارند و هر کدام برای بررسی چه مشکلاتی کاربرد دارند؟ در این مقاله با رایج‌ترین انواع سونوگرافی و کاربردهای آن‌ها آشنا می‌شویم.
۱. سونوگرافی شکم
سونوگرافی شکم برای بررسی اندام‌هایی مانند کبد، کیسه صفرا، مجاری صفراوی، طحال، لوزالمعده و بخش‌هایی از دستگاه ادراری استفاده می‌شود.
کاربردهای سونوگرافی شکم:
- بررسی کبد چرب
- شناسایی سنگ کیسه صفرا
- بررسی برخی ضایعات و کیست‌های اندام‌های شکمی
- ارزیابی اندازه و ساختار اندام‌های داخلی
برای انجام این سونوگرافی، معمولاً حداقل ۸-۱۲ ساعت ناشتایی طبق دستورالعمل مرکز لازم است.
۲. سونوگرافی کلیه و مثانه
این نوع سونوگرافی برای بررسی کلیه‌ها، مثانه و در صورت نیاز بخش‌هایی از دستگاه ادراری انجام می‌شود.
کاربردها:
- بررسی سنگ کلیه
- بررسی اتساع سیستم جمع‌کننده ادرار و هیدرونفروز
- بررسی برخی کیست‌ها و تومورهای کلیه
- بررسی حجم ادرار باقی‌مانده در مثانه پس از تخلیه
- بررسی پروستات
در بسیاری از موارد، برای بررسی مثانه لازم است مثانه پر باشد. آمادگی دقیق را پیش از مراجعه از مرکز بپرسید.
۳. سونوگرافی لگن، رحم و تخمدان
این سونوگرافی برای بررسی ساختار رحم، تخمدان‌ها و سایر اندام‌های لگنی انجام می‌شود.
کاربردها:
- ارزیابی فیبروم‌های رحمی
- بررسی ضخامت آندومتر
- بررسی کیست‌های تخمدان
- بررسی برخی علل درد لگن یا خون‌ریزی غیرطبیعی
-
- بررسی احتمال وجود پولیپ یا سایر تغییرات ساختاری
زمان مناسب انجام سونوگرافی به هدف بررسی بستگی دارد؛ بنابراین، در صورت درخواست پزشک متخصص زنان، زمان مناسب را با او هماهنگ کنید.
۴. سونوگرافی واژینال
سونوگرافی واژینال با استفاده از پروب مخصوصی که داخل واژن قرار می‌گیرد، انجام می‌شود و امکان بررسی دقیق‌تر رحم، آندومتر و تخمدان‌ها را در بسیاری از شرایط فراهم می‌کند.
این روش ممکن است برای بررسی کیست‌های تخمدان، ضخامت آندومتر، برخی علل ناباروری و ارزیابی بارداری در مراحل اولیه استفاده شود.
تفاوت با سونوگرافی شکمی لگن: در روش واژینال، پروب به اندام‌های لگنی نزدیک‌تر است؛ به همین دلیل، در بسیاری از موارد جزئیات بیشتری از این ساختارها دیده می‌شود. انتخاب روش مناسب به شرایط بیمار و نظر پزشک بستگی دارد.
۵. سونوگرافی بارداری
سونوگرافی بارداری برای بررسی وضعیت بارداری، رشد جنین و برخی ویژگی‌های آن انجام می‌شود.
انواع رایج آن عبارت‌اند از:
- سونوگرافی اوایل بارداری: برای بررسی محل بارداری، سن بارداری و در زمان مناسب، ضربان قلب جنین
- سونوگرافی NT: برای اندازه‌گیری ضخامت پشت گردن جنین در بازه زمانی مشخص و ارزیابی خطر برخی اختلالات کروموزومی در کنار سایر اطلاعات غربالگری
- سونوگرافی آنومالی: برای بررسی ساختارهای آناتومیک جنین در زمان مناسب بارداری
- سونوگرافی رشد جنین: برای ارزیابی رشد، اندازه گیری‌های جنینی و در صورت نیاز وضعیت مایع آمنیوتیک
زمان انجام هر کدام متفاوت است و باید طبق برنامه مراقبت بارداری و نظر پزشک تعیین شود.
۶. سونوگرافی پستان
سونوگرافی پستان برای بررسی بافت پستان و ارزیابی برخی توده‌ها یا تغییرات قابل مشاهده استفاده می‌شود.
کاربردها:
- بررسی توده‌های پستان
- کمک به تشخیص تفاوت بین کیست و توده‌های جامد
- ارزیابی یافته‌های مشکوک یا قابل لمس
- بررسی تکمیلی در کنار ماموگرافی، در صورت نیاز
سونوگرافی پستان در همه شرایط جایگزین ماموگرافی نیست و انتخاب روش تصویربرداری به سن، علائم و نظر پزشک بستگی دارد.
۷. سونوگرافی تیروئید
سونوگرافی تیروئید برای بررسی اندازه و ساختار غده تیروئید و شناسایی تغییراتی مانند ندول‌ها و کیست‌ها انجام می‌شود.
- این روش می‌تواند در ارزیابی ندول‌های تیروئید و بررسی غدد لنفاوی گردن در شرایط خاص کمک کننده باشد؛ اما به تنهایی عملکرد هورمونی تیروئید را مشخص نمی‌کند.۸. سونوگرافی داپلرسونوگرافی داپلر نوعی تصویربرداری است که برای بررسی جریان خون در رگ‌ها استفاده می‌شود. این روش اطلاعاتی درباره جهت و سرعت جریان خون ارائه می‌دهد.
کاربردهای رایج:
- بررسی جریان خون در برخی شریان‌ها و وریدها
- ارزیابی احتمال لخته خون در شرایط مناسب
- بررسی تنگی یا اختلال جریان خون در بعضی عروق
- ارزیابی جریان خون جفت و جنین در صورت نیاز پزشکی
سونوگرافی معمولی بیشتر ساختار اندام‌ها را نشان می‌دهد، در حالی که داپلر برای ارزیابی جریان خون کاربرد دارد.
۹. سونوگرافی سه بعدی و چهاربعدی
در سونوگرافی سه‌بعدی، تصاویر حجمی از ساختارهای مورد بررسی تهیه می‌شود. سونوگرافی چهاربعدی نیز نمایش تصاویر سه‌بعدی به‌صورت زنده و متحرک است.
این روش‌ها در برخی بررسی‌های بارداری کاربرد دارند، اما برای همه بارداری‌ها ضروری نیستند و جایگزین سونوگرافی‌های استاندارد و بررسی‌های تشخیصی مورد نیاز نمی‌شوند.
تفاوت اصلی انواع سونوگرافی چیست؟
تفاوت انواع سونوگرافی در ناحیه مورد بررسی، نوع اطلاعات مورد نیاز و روش تصویربرداری است. برای مثال، سونوگرافی شکم برای ارزیابی اندام‌های شکمی، سونوگرافی واژینال برای بررسی دقیق‌تر بسیاری از ساختارهای لگنی و سونوگرافی داپلر برای ارزیابی جریان خون استفاده می‌شود.
انتخاب نوع سونوگرافی باید بر اساس علائم، درخواست پزشک و هدف تشخیصی انجام شود.
چگونه مرکز مناسب سونوگرافی را انتخاب کنیم؟
برای انتخاب بهترین مرکز سونوگرافی، به تخصص پزشک، نوع خدمات ارائه‌شده، کیفیت تجهیزات، رعایت اصول حرفه‌ای و امکان دریافت راهنمایی پیش از مراجعه توجه کنید. اگر به دنبال بهترین سونوگرافی تهران هستید، بهتر است مرکزی را انتخاب کنید که متناسب با نیاز شما خدمات تصویربرداری ارائه دهد و اطلاعات روشنی درباره آمادگی‌های لازم و زمان مراجعه در اختیارتان قرار دهد.
- جهت کسب اطلاعات بیشتر در شبکه های اجتماعی دنبال کنیدصفحه اینستاگرام سونوگرافی و رادیولوژی مبنا:
www.instagram.com/dr.ebrahimi.radioulogist
کانال سونوگرافی مبنا در پیام‌رسان بله :
@Drebrahimi_radiologist - برای اطلاع از خدمات مرکز با مرکز سونوگرافی و رادیولوژی مبنا به شماره ۰۲۱۲۲۹۱۱۳۷۰ و یا با شماره ۰۹۰۲۱۵۱۵۵۳۲ تماس بگیرید.