چک‌لیست آمادگی قبل از سونوگرافی و رادیولوژی
سونوگرافی شکم
- ۶ تا ۸ ساعت قبل ناشتا باشید (جرعه‌ای آب اشکالی ندارد).
- شب قبل غذای سبک و کم‌چرب بخورید و از غذاهای نفاخ (حبوبات، کلم، نوشابه) پرهیز کنید.
- قبل از معاینه آدامس نجوید و سیگار نکشید.
- داروهای همیشگی را طبق دستور پزشکتان مصرف کنید.
سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری
- مثانه باید پر باشد: حدود یک ساعت قبل ۴ تا ۶ لیوان آب بنوشید و تا پایان سونوگرافی ادرار نکنید.
- اگر همراه سونوگرافی شکم است، ناشتایی شکم را هم رعایت کنید.
- سونوگرافی و آزمایش‌های قبلی را همراه بیاورید.
سونوگرافی لگن و رحم
- مثانه باید پر باشد: ۶۰ تا ۹۰ دقیقه قبل ۴ تا ۶ لیوان آب بنوشید و ادرار نکنید.
- ناشتایی لازم نیست، مگر همراه با سونوگرافی شکم باشد.
- تاریخ اولین روز آخرین قاعدگی‌تان را به خاطر داشته باشید.
- لباس راحت بپوشید.
سونوگرافی واژینال
- مثانه باید خالی باشد؛ قبل از معاینه ادرار کنید.
- ناشتایی لازم نیست.
- قاعدگی معمولاً مانع نیست؛ اگر برای زمان خاصی از سیکل نوبت گرفته‌اید، طبق دستور پزشک عمل کنید.
- اگر متأهل نیستید یا سابقه‌ی رابطه ندارید، حتماً قبل از معاینه به پزشک یا منشی بگویید تا روش مناسب انتخاب شود.
- در صورت حساسیت به لاتکس اطلاع دهید.
ماموگرافی
- بهتر است حدود یک هفته بعد از پایان قاعدگی انجام شود، چون سینه‌ها حساسیت کمتری دارند.
- روز معاینه دئودورانت، پودر، کرم و عطر روی زیر بغل و سینه‌ها نزنید.
- لباس دو تکه بپوشید.
- سابقه‌ی جراحی یا ایمپلنت، بارداری یا شیردهی را اطلاع دهید؛ در صورت احتمال بارداری حتماً بگویید.
- ماموگرافی و سونوگرافی‌های قبلی را همراه بیاورید.
عکس رنگی رحم (HSG)
- معمولاً بعد از پایان قاعدگی و قبل از تخمک‌گذاری (حدود روز ۷ تا ۱۲ سیکل) انجام می‌شود؛ زمان دقیق را پزشکتان تعیین می‌کند.
- از پایان قاعدگی تا زمان عکس، رابطه‌ی بدون محافظت نداشته باشید تا احتمال بارداری رد شود.
- حساسیت به ید یا ماده‌ی حاجب، آسم یا سابقه‌ی عفونت لگنی را به پزشک بگویید.
- مسکن یا آنتی‌بیوتیک را فقط در صورت تجویز پزشک مصرف کنید.
- قبل از شروع، ادرار کنید. ممکن است کمی گرفتگی شکمی داشته باشید و داشتن همراه توصیه می‌شود.
بارداری: سه‌ماهه اول و NT
- سونوگرافی NT معمولاً بین هفته‌ی ۱۱ تا ۱۳ و ۶ روز انجام می‌شود؛ زمان دقیق با پزشک است.
- ناشتایی لازم نیست.
- در هفته‌های اولیه ممکن است مثانه‌ی پر یا روش واژینال لازم شود؛ هنگام نوبت‌گیری بپرسید.
- تاریخ اولین روز آخرین قاعدگی و آزمایش‌ها و سونوگرافی‌های قبلی را همراه بیاورید.
بارداری: آنومالی و سه‌ماهه دوم
- معمولاً در هفته‌های ۱۸ تا ۲۲ انجام می‌شود (طبق نظر پزشک).
- ناشتایی و مثانه‌ی پر لازم نیست؛ می‌توانید غذا بخورید.
- پرونده‌ی بارداری و گزارش‌های قبلی را همراه بیاورید.
- اگر وضعیت جنین مناسب دیده نشد، ممکن است از شما بخواهند کمی راه بروید یا وضعیت بدنتان را تغییر دهید.
بارداری: رشد جنین، داپلر و ۴ بعدی
- ناشتایی لازم نیست.
- سونوگرافی ۴ بعدی معمولاً حدود هفته‌ی ۲۶ تا ۳۲ نتیجه‌ی بهتری دارد؛ زمان مناسب را با پزشک هماهنگ کنید.
- اگر داپلر درخواست شده، آخرین سونوگرافی‌ها و گزارش‌ها را همراه بیاورید.
- روز قبل استراحت کافی داشته باشید و به‌اندازه آب بنوشید.
سوالات متدال آمادگی سونوگرافی
۱. برای همه‌ی سونوگرافی‌ها ناشتایی لازمه؟
نه. سونوگرافی شکم معمولاً به ۶ تا ۸ ساعت ناشتایی نیاز داره. سونوگرافی کلیه و مثانه و لگن بیشتر به مثانه‌ی پر نیاز داره. سونوگرافی واژینال و بیشتر سونوگرافی‌های سه‌ماهه‌ی دوم و سوم بارداری معمولاً ناشتایی نمی‌خوان. جزئیات هر کدوم توی راهنمای همون معاینه هست.
۲. مثانه‌ی پر یعنی چی و چقدر آب بنوشم؟
معمولاً حدود یک ساعت قبل از معاینه ۴ تا ۶ لیوان آب بنوشید و تا پایان سونوگرافی ادرار نکنید. اگه خیلی فشار داشتید، به همکار مرکز بگید.
۳. داروهام رو قبل از سونوگرافی مصرف کنم؟
معمولاً داروهای همیشگی طبق دستور پزشک ادامه پیدا میکنن. اگه دیابت دارید یا داروی مهمی مصرف میکنید و قراره ناشتا باشید، قبل از معاینه با پزشکتون دربارهی دارو صحبت کنید.
۴. چه مدارکی همراه ببرم؟
کارت ملی، دفترچه یا کارت بیمه، درخواست یا کدرهگیری نسخه پزشک، و سونوگرافی‌ها و آزمایش‌های قبلی. مقایسه با نتایج قبلی به پزشک کمک میکنه.
۵. توی دوران قاعدگی می‌تونم سونوگرافی یا ماموگرافی بدم؟
بستگی به نوع معاینه داره. سونوگرافی واژینال معمولاً مانع نداره. ماموگرافی بهتره حدود یک هفته بعد از پایان قاعدگی باشه و HSG معمولاً بعد از پایان قاعدگی و قبل از تخمک‌گذاری انجام می‌شه. زمان دقیق رو پزشک تعیین میکنه.
۶. اگه باردارم یا احتمال بارداری می‌دم چی؟۶. اگه باردارم یا احتمال بارداری می‌دم چی؟
قبل از ماموگرافی و عکس رنگی رحم (HSG) حتماً به پزشک یا همکار مرکز بگید، چون این دو معاینه پرتو ایکس دارن. سونوگرافی بارداری مشکلی ندارد و پزشک زمان مناسب رو تعیین میکنه.
۷. سونوگرافی ضرر داره؟
سونوگرافی از امواج صوتی استفاده میکنه و پرتو یونیزان نداره. ماموگرافی و HSG از پرتو ایکس با دوز کنترلشده استفاده میکنن و پزشک فقط وقتی درخواستشون میکنه که فایدهشون رو بیشتر بدونه.
۸. اگه آمادگی لازم رو نکردم چی می‌شه؟
به پزشک یا منشی بگید. بسته به نوع معاینه ممکنه معاینه با کیفیت کمتر انجام بشه، چند دقیقه صبر کنید تا آمادگی کامل بشه، یا نوبت به زمان دیگه‌ای منتقل بشه.
این راهنما عمومی است. هر مرکز و پزشک ممکن است دستور خاصی داشته باشد؛ در صورت تفاوت، توصیه‌ی پزشک معالج یا منشی مرکز را اجرا کنید. برای هماهنگی: 021-22911370
همراه داشتن کارت ملی، دفترچه یا کارت بیمه و نسخه پزشک فراموش نشود.